122

ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ ΛΕΣΒΟΥ

  1. (2 Φεβρουαρίου) Υπαπαντής στην Πλαγιά
  2. (10 Φεβρουαρίου) Αγίου Χαραλάμπους στην Αγία Παρασκευή (Το πανηγύρι του «Ταύρου» είναι ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια της Λέσβου και διαρκεί τέσσερις μέρες. Τα γλέντια, οι μουσικές, οι φιγούρες πάνω στα άλογα, οι ιπποδρομίες και προπαντός η τελετουργική σφαγή του ταύρου και η παρασκευή του παραδοσιακού «κισκέκ»αποτελούν τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά αυτού του πανηγυριού, στο οποίο συρρέουν οι κάτοικοι όλου του νησιού.
    Το πανηγύρι τελείται στο εξωκκλήσι του Άγιου Χαράλαμπου στην ορεινή τοποθεσία «Ταύρος», καθώς και στην πλατεία και τα καφενεία της Αγίας Παρασκευής, υπό τους ήχους μουσικής που παίζουν τα τοπικά μουσικά συγκροτήματα της Λέσβου.
    Ο εορτασμός του Άγιου Χαράλαμπου γίνεται στις 10 Φεβρουαρίου, ωστόσο το πανηγύρι του «Ταύρου» έχει μεταφερθεί την άνοιξη και γίνεται συνήθως το τελευταίο δεκαήμερο του Μαΐου, οπωσδήποτε πριν την ημέρα «της Αναλήψεως». Την οργάνωση του πανηγυριού έχει αναλάβει από το 1915 το τοπικό Γεωργικό Σωματείο, συνεχίζοντας την μακρόχρονη παράδοση του ισναφιού των ζευγάδων, που τιμούσαν τον προστάτη τους, τον Άγιο Χαράλαμπο.
    Ο λαογράφος Γιώργος Αικατερινίδης περιγράφει το πανηγύρι του «Ταύρου» το 1969 στην Αγία Παρασκευή:
    «Το πρωί της Παρασκευής οδηγούν τον ταύρο μπροστά στο σπίτι του "πρωτοζευγά" - του προέδρου του Γεωργικού Σωματείου - ή του δωρητή, και κάτω από τους ήχους μουσικής αρχίζουν να τον στολίζουν. [...] Στη συνέχεια, πάντοτε με μουσική, που παίζει ειδικό σκοπό, με λάβαρα, σημαία και με τη συνοδεία πλήθους Αγιοπαρασκευωτών με επικεφαλής τον πρωτοζευγά, που κρατά την εικόνα του "Γέρου", όπως ονομάζουν τον Άγιο Χαράλαμπο, αρχίζει η περιφορά σ' όλο το χωριό του στολισμένου ταύρου [...]»
    «Το σούρουπο του Σαββάτου φέρνουν τον ταύρο (που βρίσκεται στην τοποθεσία "Ταύρος", 15 χλμ ανατολικά της Αγίας Παρασκευής, από το απόγευμα της Παρασκευής) με πομπή και μουσική μπροστά στην εκκλησία (εξωκκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους στην ίδια τοποθεσία) και ο ιερέας τον ευλογεί. Τον παίρνουν κατόπιν και τον οδηγούν, πάντοτε με πομπή, στον τόπο της θυσίας. [...] Η όλη θυσία - γιορτή τελειώνει το απόγευμα της Κυριακής με ιππικούς αγώνες έξω απ' το χωριό, στη θέση "Καυκάρα", όπου υπάρχει νεώτερο εκκλησάκι του αγίου Χαραλάμπους και με συνεστιάσεις των κατοίκων και ομαδική διασκέδαση στην πλατεία του χωριού...».
    (Περιγραφή του Γ. Ν. Αικατερινίδη. Αποσπασματική αναδημοσίευση άρθρου του Φ. Κομνηνάκη, «Ταυροθυσίες στη Λέσβο», Εφ. Το Βήμα (Αθηνών), 29/6/1969. Περιοδικό Ηχώ Αγίας Παρασκευής Λέσβου, τεύχος 91, 1993, σσ. 15-17).

    Το πανηγύρι του Άγιου Χαράλαμπου στην τοποθεσία «Ταύρος» εορτάζεται και από άλλα γειτονικά χωριά της Λέσβου (π.χ. Μανταμάδος, Νάπη) την ίδια εποχή, αλλά ξεχωριστά από το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής.)
  3. (10 Φεβρουαρίου) Αγίου Χαραλάμπους στην Κεραμειά
  4. (10 Φεβρουαρίου) Αγίου Χαραλάμπους στην Πηγή
  5. (10 Φεβρουαρίου) Αγίου Χαραλάμπους στον Μανταμάδο
  6. (10 Φεβρουαρίου) Αγίου Χαραλάμπους στη Νάπη
  7. (10 Φεβρουαρίου) Αγίου Χαραλάμπους στην Κώμη
  8. (12 Φεβρουαρίου) Αγίου Σπυρίδωνα στην Ερεσό
  9. (17 Φεβρουαρίου) Αγίου Θεοδώρου στη Μυτιλήνη
  10. (25 Μαρτίου) Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στο Παλαιοχώρι
  11. (8 Μαΐου) Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στη Μονή Υψηλού 
  12. (8 Μαΐου) Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στη Νάπη
  13. (21 Μαΐου) Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης στη Βρίσα
  14. (21 Μαΐου) Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης στη Θερμή
  15. (21 Μαΐου) Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης στον Μεσότοπο
  16. (21 Μαΐου) Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης στη Σκόπελο
  17. (21 Μαΐου) Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης στη Συκούντα (Αγίας Ελένης)
  18. (21 Μαΐου) Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης στο Νεοχώρι
  19. (1 Ιουνίου)  στο μοναστήρι του Ταξιάρχη στο Μανταμάδο την Κυριακή των Μυροφόρων
  20. (11 Ιουνίου) Αγίου Βαρθολομαίου στους Ταξιάρχες 
  21. (24 Ιουνίου) Αγίου Ιωάννη «Κλήδωνα» στο Σίγρι (Πανηγύρι του Αι-Γιάννη του Κλήδονα στο οποίο ανάβουν φωτιές στα δρομάκια του χωριού)
  22. (30 Ιουνίου) Αγίων Αποστόλων στο Ακράσι
  23. (1 Ιουλίου) Αγίων Αναργύρων στην Αρίσβη
  24. (1 Ιουλίου) Αγίων Αναργύρων στον Ασώματο
  25. (4 Ιουλίου) Αγίου Ανδρέα στην Ερεσό
  26. (8 Ιουλίου) Αγίου Προκοπίου στον Ίππειο
  27. (15 Ιουλίου) Αγίου Κήρυκα στην Κλειώ (Στις 13 /07 ξεκινάει το πανηγυρι ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΗΚΑ και στις 14 /07 στο Φαναρι στον Κορακα στο παρεκλησι ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΗΡΗΚΑ με οργανα και φαγητο την Κυριακη με αγωνες απο αλογα)
  28. (17 Ιουλίου) Αγίας Μαρίνας στην Αρίσβη
  29. (17 Ιουλίου) Αγίας Μαρίνας στην Κάπη
  30. (17 Ιουλίου) Αγίας Μαρίνας στα Χίδηρα
  31. (17 Ιουλίου) Αγίας Μαρίνας στον Μεσότοπο
  32. (17 Ιουλίου) Αγίας Μαρίνας στο Υψηλομέτωπο
  33. (17 Ιουλίου) Αγίας Μαρίνας στον Κάτω Τρίτο
  34. (20 Ιουλίου) Προφήτη Ηλία στην Αγιάσο ( πραγματοποιούνται τριήμερες εκδηλώσεις με λαϊκές κομπανίες στην Αγορά, στο Σταυρί και στο Καμπούδι, που περιλαμβάνουν περιφορά του ταύρου, λιτάνευση της εικόνας του Προφήτη που την κατεβάζουν καβαλαραίοι ανήμερα το πρωί από την κορυφή του όρους Όλυμπος όπου βρίσκεται το ομώνυμο εκκλησάκι, μαγείρεμα του σφαγιασθέντος ταύρου και μοίρασμα στον κόσμο του παραδοσιακού εδέσματος «κισκέτς».) .
  35. (20 Ιουλίου) Προφήτη Ηλία στην Ερεσό
  36. (20 Ιουλίου) Προφήτη Ηλία στο Πλωμάρι
  37. (20 Ιουλίου) Προφήτη Ηλία στον Μανταμάδο
  38. (20 Ιουλίου) Προφήτη Ηλία στη Βρίσα
  39. (20 Ιουλίου) Προφήτη Ηλία στην Πελόπη
  40. (20 Ιουλίου) Προφήτη Ηλία στη Λαφιώνα
  41. (22 Ιουλίου) Αγίας Μαγδαληνής στη Σκόπελο
  42. (25 Ιουλίου) Αγίας Άννας στη Σκάλα Καλλονής
  43. (26 Ιουλίου) Αγίου Ερμολάου στον Παλαιόκηπο
  44. (26 Ιουλίου) Αγίας Παρασκευής στο Πλωμάρι
  45. (26 Ιουλίου) Αγίας Παρασκευής στη Βρίσα
  46. (26 Ιουλίου) Αγίας Παρασκευής στο Λαφιώνα
  47. (26 Ιουλίου) Αγίας Παρασκευής στα Χίδηρα
  48. (26 Ιουλίου) Αγίας Παρασκευής στην Πηγή
  49. (26 Ιουλίου) Αγίας Παρασκευής στο Ακράσι
  50. (27 Ιουλίου) Αγίου Παντελεήμονα στον Άναξο
  51. (27 Ιουλίου) Αγίου Παντελεήμονα στην Άντισσα
  52. (27 Ιουλίου) Αγίου Παντελεήμονα στην Ερεσό
  53. (27 Ιουλίου) Αγίου Παντελεήμονα στον Γαβαθά
  54. (27 Ιουλίου) Αγίου Παντελεήμονα στην Καλλονή (στα Καραβούλια)
  55. (27 Ιουλίου) Αγίου Παντελεήμονα στο Πέραμα
  56. (27 Ιουλίου) Αγίου Παντελεήμονα στον Σκουτάρο
  57. (27 Ιουλίου) Αγίου Παντελεήμονα στο Πλωμάρι
  58. (2 Αυγούστου) Αγίου Στεφάνου στον Μανταμάδο
  59. (6 Αυγούστου) Σωτήρος στην Ερεσό
  60. (6 Αυγούστου) Σωτήρος στην Κλειού
  61. (6 Αυγούστου) Σωτήρος στα Ανεμώτια
  62. (6 Αυγούστου) Σωτήρος στην Άντισσα
  63. (6 Αυγούστου) Σωτήρος στην Πέτρα
  64. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στην Αγιάσο (Το πανηγύρι της Παναγίας τον Δεκαπενταύγουστο στην Αγιάσο έχει μακραίωνη παράδοση. Η προετοιμασία για τον εορτασμό ξεκινάει από τις αρχές του Αυγούστου και κορυφώνεται την παραμονή και ανήμερα της γιορτής, με τη συμμετοχή προσκυνητών που προσέρχονται από όλα τα χωριά της Λέσβου, καθώς και από την ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα. Επίκεντρο το ιερού προσκυνήματος είναι ο Ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου στο κέντρο του οικισμού με τη θαυματουργή εικόνα της Παναγιάς «Αγία Σιών», την οποία, σύμφωνα με την παράδοση, έφερε στην Αγιάσο από την Ιερουσαλήμ ο ιερέας Αγάθων ο Εφέσιος τον 9ο μ. Χ. αιώνα.Το πανηγύρι της Παναγίας διαρκεί πολλές μέρες.
    Παράλληλα με το προσκύνημα οι επισκέπτες προσέρχονταν στον οικισμό για να προμηθευτούν είδη διατροφής και βιοτεχνικά προϊόντα (όπως σιδερένια αγροτικά εργαλεία, πήλινα σκέυη, ξυλόγλυπτα), για τα οποία ήταν περιώνυμη η Αγιάσος. Μέχρι σήμερα ο οικισμός φημίζεται για την αγγειοπλαστική και ξυλογλυπτική του παράδοση, καθώς και για τα οπωρικά και τα φρούτα, που μαζί με τα ποικίλα «παραδοσιακά» και «πανηγυριώτικα» είδη εκτείθενται στα καταστήματα και τους πάγκους των πλανόδιων πωλητών στα καλντερίμια της Αγιάσου.
    Μέχρι την δεκαετία του 1980 τα τοπικά μουσικά συγκροτήματα καθώς και οι κομπανίες που προσέρχονταν από όλη τη Λέσβο έπαιζαν νυχθημερόν στα καφενεία και τα κέντρα της Αγιάσου. Σήμερα οι μουσικές έχουν εκλείψει, όμως το πλήθος του κόσμου παραμένει αμείωτο και η πανηγυρική ατμόσφαιρα ιδιαίτερα ελκυστική.)
  65. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στην Ερεσό
  66. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στην Πέτρα (Αποβραδίς στην αυλή του Αγίου Νικολάου βράζουν καζάνια με σιτάρι και το κρέας, το 'κισκέσι', που το μοιράζουν στους προσκηνητές το πρωί μετά την εκκλησία, αφού το ευλογήσει ο δεσπότης. Το βράδυ γίνεται μεγάλο γλέντι)
  67. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στη Βατούσα
  68. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στο Κάπη
  69. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στον Λεπέτυμνο
  70. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στο Μεγαλοχώρι
  71. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στη Σκάλα Συκαμιάς
  72. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στα Χίδηρα
  73. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στον Σκουτάρο
  74. (15 Αυγούστου) Κοίμησης της Παναγίας στο Ακράσι
  75. (23 Αυγούστου) Εννιάμερα της Παναγίας στην Αγία Παρασκευή
  76. (23 Αυγούστου) Εννιάμερα της Παναγίας στη Στύψη (Διαρκεί τρεις μέρες με γλέντι)
  77. (23 Αυγούστου) Προδρόμου στο Βαφειό
  78. (29 Αυγούστου) Εννιάμερα της Παναγίας στην Άντισσα
  79. (8 Σεπτεμβρίου) Αγίου Ευσταθίου στο Αμπελικό
  80. (20 Σεπτεμβρίου) Γέννησης της Θεοτόκου στα Βασιλικά
  81. (14 Οκτωβρίου) Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στο Μόλυβο
  82. (14 Οκτωβρίου) Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στο Παλαιοχώρι
  83. (14 Οκτωβρίου) Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στο Λισβόρι
  84. (14 Οκτωβρίου) Αγίου Ιγνατίου στην Καλλονή (Μονή Λειμώνος)
  85. (26 Οκτωβρίου) Αγίου Δημητρίου στην Αγιάσο
  86. (26 Οκτωβρίου) Αγίου Δημητρίου στον Μεσότοπο
  87. (26 Οκτωβρίου) Αγίου Δημητρίου στη Μυχού
  88. (26 Οκτωβρίου) Αγίου Δημητρίου στα Μόρια (Πανηγύρι του Αγίου Δημητρίου. Οργανώνονται ιππικοί αγώνες και στα καφενεία γλέντια, με χορό και μουσική από ντόπιους οργανοπαίκτες. Την παραμονή σφάζουν ταύρο που σιγοβράζουν με στάρι ('κισκέσι') όλο το βράδυ, τραγουδώντας και χορεύοντας)
  89. (29 Αυγούστου) Αγίου Ιωάννου στη Μονή Λειμώνος
  90. (29 Αυγούστου) Αγίου Ιωάννου στο Μόλυβο (Στην περιοχή Βαφειός, 6 χλμ από τη Μήθυμνα, το πανηγύρι του Αγίου Ιωάννη)
  91. (8 Νοεμβρίου) Ταξιαρχών στον Ασώματο
  92. (8 Νοεμβρίου) Ταξιαρχών στον Παπάδο
  93. (8 Νοεμβρίου) Ταξιαρχών στη Συκαμιά
  94. (8 Νοεμβρίου) Ταξιαρχών στους Ταξιάρχες
  95. (8 Νοεμβρίου) Ταξιαρχών στη Βατούσα
  96. (21 Νοεμβρίου) Εισόδια της Παναγίας στην Άντισσα
  97. (21 Νοεμβρίου) Εισόδια της Παναγίας στα Βασιλικά
  98. (21 Νοεμβρίου) Εισόδια της Παναγίας στον Μεσότοπο
  99. (21 Νοεμβρίου) Εισόδια της Παναγίας στη Θερμή
  100. (4 Δεκεμβρίου) Αγίας Βαρβάρας στα Πάμφιλα
  101. (5 Δεκεμβρίου) Αγίου Σάββα στα Πάμφιλα
  102. (6 Δεκεμβρίου) Αγίου Νικολάου στην Πέτρα (γιορτάζεται και η απελευθέρωση της Πέτρας.)
  103. (6 Δεκεμβρίου) Αγίου Νικολάου στα Πάμφιλα
  104. (6 Δεκεμβρίου) Αγίου Νικολάου στα Παπιανά
  105. (6 Δεκεμβρίου) Αγίου Νικολάου στο Πλωμάρι (Πολιούχος)
  106. (6 Δεκεμβρίου) Αγίου Νικολάου στην Ερεσό
  107. (12 Δεκεμβρίου) Αγίου Σπυρίδωνα στην Ερεσό
  108. (Δευτέρα του Θωμά) Παναγίας Κρυφτής στο Παλαιοχώρι
  109. (4η Κυριακή μετά το Πάσχα) Αγίων Ακινδύνων στα Μιστεγνά
  110. Αγίας Τριάδας στην Αγιάσο
  111. Αγίας Τριάδας στην Καλλονή
  112. Αγίας Τριάδας στο Σιγρί
  113. Αγίου Γεωργίου στην Ερεσό
  114. Αγίου Γεωργίου στον Πολίχνιτο
  115. Αγίου Γεωργίου στη Βρίσα
  116. Αγίου Γεωργίου στον Μεσότοπο
  117. Αγίου Γεωργίου στο Κάπη
  118. Αγίου Γεωργίου στην Κεραμειά
  119. Αγίου Γεωργίου στο Σκουτάρο
  120. Αγίου Γεωργίου στα Λουτρά
  121. Αγίου Γεωργίου στο Σίγρι
  122. Αγίου Γεωργίου στα Φίλια
  123. Αγίου Γεωργίου στη Θερμή
  124. Ζωοδόχου Πηγής στην Αγία Παρασκευή
  125. Ζωοδόχου Πηγής στη Βρίσα
  126. (Τρίτη του Πάσχα) Αγίου Ραφαήλ στη Θερμή
  127. Κυριακή των Μυροφόρων του Ταξιάρχη στο Μανταμάδο (Το πανηγύρι του Ταξιάρχη γίνεται την Κυριακή των Μυροφόρων στο μοναστήρι, που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τον Μανταμάδο. Το μοναστήρι είναι πολύ παλιό, περιτειχισμένο, με μεγάλο περίβολο, κελιά και αποθηκευτικούς χώρους. Ο Ιερός Ναός είναι περιώνυμος σ' όλη τη Λέσβο, για την πλούσια διακόσμηση και κυρίως για την παλιά και θαυματουργή εικόνα του Ταξιάρχη Μιχαήλ, η οποία αποτελεί αντικείμενο ιερού προσκυνήματος.
    Στο πανηγύρι αυτό προσέρχονται προσκυνητές και πανηγυριστές από όλη τη Λέσβο, ενώ μέχρι το 1923, ερχόταν πλήθος προσκυνητών και από τα απέναντι Μικρασιατικά παράλια, κυρίως από το Αϊβαλί.
    Το πανηγύρι, συνδυάζεται με την τελετουργική σφαγή του ταύρου, ενώ στους αποθηκευτικούς χώρους του μοναστηριού προετοιμάζεται το παραδοσιακό «κισκέκ(ι)», το οποίο μοιράζεται στους κατοίκους και στους προσκυνητές. Κομβικό σύμβολο του πανηγυριού είναι - εκτός από τον ταύρο - το άλογο, όπως και στο πανηγύρι του «Ταύρου» στην Αγία Παρασκευή. Τα άλογα κοσμούνται με καλλιτεχνική διάθεση από τους ιδιοκτήτες τους, ενώ στο πλαίσιο του πανηγυριού διοργανώνονται ιπποδρομίες με παλλεσβιακή συμμετοχή.
    Οι μικροπωλητές συγκεντρώνονται στον μεγάλο περίβολο του μοναστηριού, συνεχίζοντας τη μακρόχρονη παράδοση της εμποροπανήγυρης, που έπαιζε σημαντικό ρόλο στην οικονομική και κοινωνική ζωή όλης της περιφέρειας.
    Στον Μανταμάδο, που αποτελεί μεγάλο αγροτικό και κτηνοτροφικό κέντρο, ιδιαίτερα γνωστό για τα γαλακτοκομικά προϊόντα και την αγγειοπλαστική του παράδοση, συνεχίζεται το γλέντι και η διασκέδαση, με μουσική στα καφενεία, όπου παίζουν μουσικά συγκροτήματα)
  128. Αγίας Φωτεινής στη Συκαμιά
  129. Αγίας Φωτεινής στη Συκούντα