"ΜΟΥΣΕΙΟ ΖΥΓΟΜΑΛΑ" ΣΤΟΝ ΑΥΛΩΝΑ

el-gr.facebook.com/tosalesi

http://tosalesi.blogspot.gr

Για όσους δεν το γνωρίζουν το Μουσείο Ζυγομαλά είναι μοναδικό στο είδος του παγκοσμίως. Σπάνιο και το γεγονός ένα Δημοτικό Σχολείο να διαθέτει ένα τέτοιο Ίδρυμα ως περιουσιακό του στοιχείο...

Οι ενέργειες του αείμνηστου Αυλωνίτη και πρώτου Διευθυντή του Μουσείου Δημητρίου Παπακωνσταντίνου και η αγαστή του συνεργασία με την Λουκία Ζυγομαλά, καρποφόρησαν ώστε τα κληροδοτήματα της οικογένειας Ζυγομαλά και κυρίως το Μουσείο να κατασκευασθούν και να δωρηθούν στον Αυλώνα τον οποίο έκτοτε κοσμούν. Στην τελική κρίση της Λουκίας Ζυγομαλά, ώστε να επιλεγεί ο Αυλώνας ως τόπος κατοικίας της και τόπος στον οποίο αφιέρωσε τα κληροδοτήματά της, κυρίαρχο ρόλο έπαιξαν τα χαρακτηριστικά των Αυλωνιτών προγόνων μας, όντας δημιουργικών, φιλοπρόοδων, ακάματων αγωνιστών και ευγνωμονούντων προς τους ευεργέτες τους.

 

Η Λουκία Ζυγομαλά, μεγαλοαστή της εποχής, κοσμπολίτισσα και με τεράστια ακαδημαϊκή και ψυχική μόρφωση, πριν την τελική επιλογή του Αυλώνα ως τόπου μόνιμης κατοικίας και ανάπτυξης των ώριμων χρόνων δραστηριότητάς της είχε επισκεφθεί πολλά χωριά της Αττικής για να διαλέξει το καταλληλότερο και όταν επέλεξε τον τόπο μας, έμεινε δοκιμαστικά ένα ολόκληρο χρόνο πριν πάρει την τελική της απόφαση, ώστε μπορεί κανείς με βεβαιότητα να πει ότι τα παραπάνω προσόντα των Αυλωνιτών την έπεισαν στην τελική της απόφαση.

 

Η τιμή της Λουκίας Ζυγομαλά προς τον Αυλώνα είναι ύψιστη, αναγνωρίστηκε, αναγνωρίζεται και θα αναγνωρίζεται από όλους τους Αυλωνίτες, χτεσινούς παρόντες και μελλοντικούς.
ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ
Ο Αντώνιος Ζυγομαλάς γεννήθηκε το 1856 στην Αθήνα και ήταν γιός του Ανδρέα Ζυγομαλά, αγωνιστή κατά την διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης στην Χίο. Καταγόταν από την γνωστή Βυζαντινή οικογένεια της Αργολίδας, η οποία μετοίκησε στην Κωνσταντινούπολη, κατέφυγε στη Χίο και τέλος εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αθήνα Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Παρίσι. Νεότατος εισήλθε στη διπλωματική υπηρεσία όπου και διατέλεσε γραμματέας της Ελληνικής Πρεσβείας στην Κωνσταντινούπολη. Από τη θέση αυτή μεταπήδησε αργότερα στην πολιτική. Πρωτοεκλέχθηκε βουλευτής Αττικοβοιωτίας το 1880 και από τις 19 Απριλίου 1885 μέχρι στις 18 Οκτωβρίου 1885 μετείχε στη κυβέρνηση Θ. Δηλιγιάννη ως Υπουργός Εκκλησιαστικών και Δημ. Εκπαιδεύσεως, ενώ από τις 24 Νοεμβρίου του 1902 μέχρι στις 14 Ιουλίου 1903 ανέλαβε υπουργός της Δικαιοσύνης, παράλληλα διετελώντας και σύμβουλος της αρχαιολογικής εταιρείας.
 Ο Αντώνιος Ζυγομαλάς έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την επίλυση του μεγάλου τότε αγροτικού προβλήματος των ακτημόνων της βόρειας Αττικής με την απόκτηση κλήρων από το τεράστιο τσιφλίκι που διατηρούσε εκεί ο Ανδρέας Συγγρός. Με προσωπικό και πολιτικό κόστος απέτρεψε τον αφανισμό των αγροτών των χωριών Σάλεσι (Αυλώνας) και Μπούγα υποθηκεύοντας μάλιστα το ακίνητο της συζύγου του Λουκίας αντί του ποσού των 300.000 δρχ. που κατέβαλε στον Συγγρό, αποπληρώνοντας την εξαγορά του κτήματος για λογαριασμό των Αυλωνιτών. Το γεγονός αυτό τον κατέστησε επάξια μέγα ΕΥΕΡΓΕΤΗ όλων των αγροτών και των κτηνοτρόφων της περιοχής του Αυλώνα.
Ο Αντώνιος Ζυγομαλάς είχε παντρευτεί με την Λουκία Μπαλάνου το 1888 και απεβίωσε στην Αθήνα το 1930. Από τον γάμο του με την Λουκία Μπαλάνου είχε αποκτήσει το μονάκριβο παιδί του Ανδρέα που είχε γεννηθεί το 1890 και χάθηκε το 1914 στον Βορειοηπειρωτικό αγώνα.
ΛΟΥΚΙΑ ΖΥΓΟΜΑΛΑ

Η Λουκία Ζυγομαλά καταγόταν από την μεγάλη Γιαννιώτικη  οικογένεια των Μπαλάνων, κόρη του επιφανούς Αθηναίου δικηγόρου Αριστείδη Μπαλάνου και είχε γεννηθεί στην Αθήνα το 1863. Το 1888 παντρεύτηκε τον Αντώνιο Ζυγομαλά και το ζευγάρι το 1890 απέκτησαν το μοναδικό τους παιδί τον Ανδρέα, τον οποίο έχασαν το 1914 στον Βορειοηπειρωτικό Αγώνα.
Ενώ ο Αντώνιος Ζυγομαλάς έπεσε σε μαρασμό μετά το χαμό του μονάκριβου παιδιού του, η Λουκία Ζυγομαλά βρήκε διέξοδο το 1915, στρεφόμενη στην Ελληνική λαϊκή τέχνη, υπέρ της οποίας είχε δημιουργηθεί την εποχή αυτή ρεύμα από τον ποιητή Περικλή Γιαννόπουλο. Ίδρυσε σε διάφορα χωριά της Αττικής (Αυλώνα, Μενίδι, Κερατέα, Κορωπί, Λιόπεσι κα) Ειδικές Σχολές Κεντητικής στις οποίες οι νέες κοπέλες των χωριών της Αττικής διδάσκονταν από τις παλαιότερες γυναίκες κάθε τόπου, υψηλού επιπέδου κεντητική τέχνη επάνω στα παλαιά πρότυπα και μοτίβα που η Λουκία Ζυγομαλά είχε προσαρμόσει στις σύγχρονες ανάγκες της εποχής έχοντας μάλιστα καταθέσει και λάβει σχετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Το πρατήριο όπου επωλούντο οι καλλιτεχνικές δημιουργίες των Σχολών Ζυγομαλά ήταν στην Αθήνα, οδός Βουλής 7 υπό την επωνυμία «Αττική-Ελληνικά Χωρικά Κεντήματα», ονομασία αναγνωρισμένη στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως της εποχής από τις 5 Ιουλίου 1923. Το 1936 το πρατήριο λόγω οικονομικής αδυναμίας κλείνει και το υλικό που έχει απομείνει μεταφέρεται στον Αυλώνα στη βίλα που είχε κτίσει η Λουκία Ζυγομαλά με προτροπή και συμπαράσταση του Αυλωνίτη διδάσκαλου και αργότερα Διευθυντή του Δημοτικού Σχολείου Αυλώνα Δημητρίου Παπακωνσταντίνου με τον οποίο η Λουκία Ζυγομαλά είχε συνδεθεί φιλικά από το 1930. Αφορμή για την φιλία αυτή στάθηκε ο επικήδειος λόγος που είχε εκφωνήσει ο Δημήτριος Παπακωνσταντίνου κατά την ταφή του Αντωνίου Ζυγομαλά στην Αθήνα εκ μέρους των κατοίκων του Αυλώνα, οι οποίοι επιβιβάσθηκαν από το χωριό μας και γέμισαν 2 αμαξοστοιχίες προκειμένου να παραστούν στην κηδεία. Το αξιόλογο υλικό που είχε απομείνει από το πρατήριο της οδού Βουλής και κυρίως τα σύνολα δειγμάτων που είχαν αποσπάσει στο Παρίσι το Α' βραβείο σε σχετικό διαγωνισμό, συγκεντρώθηκε σε κτίριο που εφάπτονταν της βίλας Ζυγομαλά, προορισμένο εξαρχής για Μουσείο, ενώ μετά το θάνατο της Λουκίας Ζυγομαλά το 1947 κα το κτίριο του Μουσείου και η βίλα της αποτελούν πλέον το ενιαίο Μουσείο Ζυγομαλά. Πρώτος Διευθυντής ορίσθηκε ο Δημήτριος Παπακωνσταντίνου στον οποίο η Ζυγομαλά έτρεφε απεριόριστη εκτίμηση και μετά από αυτόν σύμφωνα πάντοτε με την διαθήκη της, Διευθυντής ορίζεται ο εκάστοτε διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Αυλώνα. Το Μουσείο διοικείται από Επιτροπή και λειτουργεί υπό την εποπτεία της Διεύθυνσης Λαϊκού Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού. Το Μουσείο Ζυγομαλά είναι από τα πρώτα Μουσεία Λαϊκής Τέχνης που έχουν ιδρυθεί στην Ελλάδα και μάλιστα στην Αττική, αφού μέχρι τότε λειτουργούσαν μόνον 3 ανάλογα μουσεία στην Αθήνα: Το Μουσείο Μπενάκη, το Εθνολογικό Μουσείο και το Μουσείο Ελληνικής λαϊκής τέχνης. Η θεματολογία του είναι όμως πρωτοποριακή και μοναδική παγκοσμίως, αφού υποδεικνύει και προτρέπει στην χρήση αντικειμένων διακοσμημένων με θέματα από την Ελληνική λαϊκή παράδοση εναρμονισμένων στις ανάγκες της κάθε εποχής. Τελικά η Λουκία Ζυγομαλά και οι ιδέες της ήσαν δεκάδες χρόνια μπροστά από την εποχή τους, παραμένοντας σύγχρονες ακόμη και στις μέρες μας.

H Λουκία Ζυγομολά έκτισε επίσης στον Αυλώνα τον νέο Kαθεδρικό Ναό των Αγίων Αντωνίου και Ανδρέου στη μνήμη του συζύγου Αντωνίου και του υιού της Ανδρέα.