ΚΑΛΑΝΤΑ

Κάλαντα Χριστουγέννων Αιγαίου

Κάτω στὰ Ἱεροσόλυμα, στηηης Βή- στῆς Βηθλεὲμ τὴν πόολη,
ἐκεῖ δεντρὶ δὲν ἤτανε, δεεεντρί- δεντρὶ ξεφανερώθη.
Κι ἀνάμεσα στοὺς κλώνους του, ἀααγγέ- ἀγγέλοι κι ἀρχαγγέελοι
κι ὁ Μιχαὴλ Ἀρχάγγελος ξεεεφτε- ξεφτερουγᾶ καὶ λέεει:

-Χριστέ, γιὰ δῶσ᾿ μου τὰ κλειδιὰ καιαιαι τὰ- καὶ τὰ χρυσὰ κλειδάκια,
ν᾿ ἀνοίξω τὸν παράδεισο, νααα μπῶ- νὰ μπῶ σὲ περιβόολι,
νὰ κόψω μῆλο δροσερό, νααα πιῶ- νὰ πιῶ νερὸ δροσᾶατο,
νὰ γείρω ν᾿ ἀποκοιμηθῶ σεεε νέ- σὲ νεραντζιὰ ῾πὸ κάτω.

Καὶ σᾶς καληνυχτίζουμε, πεεεσέ- πεσέτε κοιμηθῆητε,
ὀλίγον ὕπνον πάρετε κι ἐεευθύς- κι εὐθὺς ὡς σηκωθῆητε,
στὴν ἐκκλησία τρέξετε ὅοολοι- ὅλοι μὲ προθυμίιαν
καὶ τοῦ Χριστοῦ νὰ ἀκούσετε τηηη θεὶ- τὴ θεία λειτουργία.

Κάλαντα Χριστουγέννων Αίγινας

«Καλημέρα, καλημέρα και πάντα καλημέρα
να τον καλημερήσουμε αυτόν τον νιον αφέντη
αφέντη μου πεντάφεντε, πέντε φορές αφέντη
πέντε βαστούν το μαύρο σου κι οχτώ το σαλιβάρι
και δέκα σε παρακαλούν αφέντη καβαλλάρη
εδώ σε τούτες τις αυλές τις μαρμαροστρωμένες
κοιμάται κύμα το φλουρί και κύμα το λογάρι
και στον αφρό του λογαριού κοιμάται νιος αφέντης.
Τονε ξυπνήσω με νερό φοβούμαι μην κρυώσει
Τονε ξυπνήσω με κρασί φοβούμαι μη μεθύσει
Εσένα πρέπει αφέντη μου στα πεύκα να κοιμάσαι,
Με βελουδένιο πάπλωμα να μην κρυολογάσαι
Και πάλι ξαναπρέπει σου καρέκλα καρυδένια
Για ν’ ακουμπάς τη μέση σου τη μαργαριταρένια
Και πάλι ξαναπρέπει σου στις λίρες να καθίζεις
Με το ΄να χέρι να μετράς, με τα’ άλλο να δανείζεις
Δώστε μας και τον κόκορα, δώστε μας και την κότα,
Δώστε μας και δυο τρεις κλωτσιές να φύγομ’ απ’ την πόρτα.»

Κάλαντα Χριστουγέννων Αστυπάλαιας

 

Χριστούγεννα, πρωτούγεννα πρώτη γιορτή του χρόνου
εβγάτε, δείτε, μάθετε που ο Χριστός γεννάται
γεννάται και ανατρέφεται με μέλι και με γάλα
το μέλι τρώνε οι άρχοντες, το γάλα οι αφεντάδες
και το μελισσοβότανο το λούζονται οι κυράδες

Κι ανοίξτε τα κουτάκια σας τα κατακλειδωμένα
και δώστε μας απ' το χρυσό που ‘χουνε τα πουγγιά σας
εάν είστε από τους πλούσιους φλουριά μη λυπηθείτε
κι εάν είστε από τους δεύτερους ένα ζευγάρι κότες

Και σας καληνυχτίζουμε, πέσετε κοιμηθείτε
ολίγον ύπνο πάρετε κι ευθύς να σηκωθείτε
στην εκκλησία τρέξετε με όλη προθυμία
και του θεού ν' ακούσετε τη θεία λειτουργία

Τα κάλαντα κατέγραψε η Δόμνα Σαμίου στην Αστυπάλαια από έναν άντρα κι ένα παιδί, το 1964. Στίχους συμπλήρωσε από την Ρένα Σαρλή.

Κάλαντα Χριστουγέννων Βόρειας Θράκης

«Δεν ακούς Περιστερούδα μου, ήρθα στο μαχαλά σου,
ν’ ερ’ κι μαχαλάς σου ξύπνησε κι εσύ βαριά κοιμάσαι.
Ξύπνα να πας στην εκκλησιά, βαρούνε οι καμπάνες
ν’ ερ’ Χριστός, γεννιέται σήμερα κι είναι γιορτή μεγάλη.
Κυρά μ’ καλή, κυρά μ’ χρυσή, κυρά μ’ μαλαματένια
ν’ ερ’ κυρά μου πώχεις τον υγιό, τον πολλακανακάρη.
Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε, πέτρα να μη ραΐσει
ν΄ ερ΄κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει»

 

Κάλαντα Χριστουγέννων Βυζαντινά

Άναρχος Θεός καταβέβηκεν και εν τη Παρθένω κατώκησεν
Βασιλεύς των όλων και Κύριος, ήλθε τον Αδάμ αναπλάσασθαί
Γηγενείς σκιρτάτε και χαίρεσθε, τάξεις των αγγέλων ευφραίνεσθε
Δέξαι Βηθλεεμ τον Δεσπότην σου, Βασιλέα πάντω και Κύριον
Εξ ανατολών Μάγοι έρχονται, δώρα προσκομίζοντες άξια
Ζητούν προσκυνήσαι τον Κύριον, τον εν τω σπηλαίω τικτόμενον
Ήνεγγεν αστήρν μάγους οδηγών, ένδον του σπηλαίου εκόμισεν
Θεός, βασιλεύς προαιώνιος, τίκτεται εκ κόρης Θεόπαιδος
Ιδών ο Ηρώδης ως έμαθεν, όλω εξεπλάγη ο δείλαιος
Κράζει και βοά προς τους ιερείς, τους δοξολογούντας τον Κύριον
Λέγετε σοφοί και διδάκαλοι άρα που γεννάται ο Κύριος;
Μέγα και φρικτόν το τεράστιον, ο εν ουρανοίς επεδήμησεν
Νύκτα Ιωσήφ ρήμα ήκουσε, άγγελος Κυρίου ελάλησεν
Ξένον και παράδοξον άκουσμα και η συγκατάβασις άρρητος
Ο μακροθυμίσας και εύσπλαχνος, πάντων υπομένει τα πταίσματα
Πάλιν ουρανοί ανεώχθησαν άγγλοι αυτού ανυμνήτωσαν
Ρήτορες ελθόντες προσέπεσον βασιλέα μέγαν και ένδοξον
Σήμερον η κτίσις αγάλλεται και πανηγύρίζει κι ευφραίνεται
Τάξεις των αγγέλων εξέστησαν επί το παράδοξον θέαμα
Ύμνους και δεήσεις ανέμελπον των πάντων δεσπότην και άνακτα
Φως εν τω σπηλαίω ανέτειλε και τοις εν τω σκότει επέλαμψε
Χαίρουσα η φύσις αγάλλεται και πανηγυρίζει κι ευφραίνεται
Ψάλλοντες Χριστόν, τον Θεόν ημών, τον εν τω σπηλαίω τικτόμενον
Ω Παρθενομήτορ και Δέσποινα, σώζε του εις Σε καταφεύγοντας.

Κάλαντα Χριστουγέννων Δωδεκανήσου

Ἦχος γ´. Ῥυθμὸς τρίσημος.

Aὕτη εἶναι ἡ ἡμέρα,
ὅπου ἦρθ’ ὁ Λυτρωτῆς,
ἀπὸ Μαριὰμ Μητέρα,
ἐκ Παρθένου γεννηθείς. (δίς)

Ἄναρχος ἀρχὴν λαμβάνει,
καὶ σαρκοῦται ὁ Θεός,
ὁ Ἀγέννητος γεννᾶται
εἰς τὴν φάτνην ταπεινός. (δίς)

Άγγελοι το νέο λέγουν
εις ποιμένας και βοσκούς
ο Αστήρ το θαύμα δείχνει
εις τους μάγους και σοφούς. (2)

Οι τρεις μάγοι ξεκινάνε
τ" άστρο έχουν βοηθό
τη σπηλιά ψάχνουν να βρούνε
με τον άγιο θεό. (2)

Λίβανο χρυσό και σμύρνα
να του παν' επιθυμούν
τη μικρή γλυκιά μορφή του σκύβουν
και την προσκυνούν. (2)

Ὅσοι ἔχετε στὰ ξένα,
νὰ δεχθῆτε μὲ καλό,
καὶ τοῦ χρόνου μέ ὑγεία
τό Θεό παρακαλῶ. (δίς)

Κάλαντα Χριστουγέννων Ηπείρου

 

Ελάτε εδώ γειτόνισσες,
και εσείς γειτονοπούλες,
τα σπάργανα να φτιάξουμε,
και το Χριστό ν’ αλλάξουμε.

Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ. (δις)

Να πάμε να γυρίσουμε,
και βάγια να σκορπίσουμε,
να βρούμε και την Παναγιά,
οπού μας φέρνει τη χαρά.

Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ. (δις)

Κοιμάται στα τριαντάφυλλα,
γεννιέται μες στα λούλουδα,
γεννιέται μες στα λούλουδα,
κοιμάται στα τριαντάφυλλα.

Τα σπάργανα για το Χριστό,
ελάτε όλες σας εδώ,
τα σπάργανα να φτιάξουμε,
και το Χριστό ν’ αλλάξουμε.

 

Κάλαντα Χριστουγέννων Ηπείρου 2

Χριστούγεννα Πρωτούγεννα, πρώτη γιορτή του χρόνου
αρχή και δόξα του Χριστού και στη πομπή του Γιούδα.

Σήμερα αγγέλοι χαίρουνται κι άγιοι δοξολογιούνται
και τα δαιμόνια θλίβονται τ’ ότι ο Χριστός γεννιέται.

Χριστός γεννιέται σήμερα εν Βηθλεέμ την πόλη
οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρετ’ η φύσις όλη.

Κυρά καλή, κυρά χρυσή, κυρά μ’ ευτυχισμένη
κυρά μου τον 'ι γιόκα σου και τον μονάκριβό σου

με μόσχο και βασιλικό έλουζες τα μαλλιά του
και στο σκολειό τον έστελνες γράμματα για να μάθει.

Σε τούτ’ το σπίτι που ’ρθαμε πέτρα να μη ραγίσει
ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει.

Κάλαντα Χριστουγέννων Θράκης

Χριστὸς γεννιέται, χαρὰ στὸν κόσμο,
χαρὰ στὸν κόσμο, στὰ παλληκάρια.

Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες,
ἡ Παναγιά μας κοιλοπονοῦσε.

Κοιλοπονοῦσε, παρακαλοῦσε,
τοὺς ἀρχαγγέλους, τοὺς ἱεράρχες.

Σεῖς ἀρχαγγέλοι καὶ ἱεράρχες,
στὴ Σμύρνη πηγαίν᾿τε, μαμμὲς νὰ φέρ᾿τε.

Ἅγια Μαρίνα, ἅγια Κατερίνα,
στὴ Σμύρνη πᾶνε, μαμμὲς νὰ φέρουν.

Ὅσο νὰ πᾶνε κι ὅσο νὰ ἔρθουν,
ἡ Παναγιά μας ἠληυτηρώθη.

Στὴν κούνια τό ῾βαλαν καὶ τὸ κουνοῦσαν,
καὶ τὸ κουνοῦσαν, τὸ τραγουδοῦσαν.

Σὰν ἥλιος λάμπει, σὰ νιὸ φεγγάρι,
σὰ νιὸ φεγγάρι, τὸ παλληκάρι.

Φέγγει σὲ τοῦτον τὸ νοικοκύρη,
μὲ τὰ καλά του, μὲ τὰ παιδιά του,
μὲ τὴν καλὴ τὴ νοικοκυρά του...

Κάλαντα Χριστουγέννων Καππαδοκίας

Ἦχος α´. Ῥυθμὸς τετράσημος.

Καλὴν ἐσπέραν ἄρχοντες κι ἂν εἶναι ὁρισμός σας,
Χριστὸς γεννᾶται σήμερον ἐν Βηθλεὲμ τῇ πόλει.

Ἐν τῷ σπηλαίῳ τίκτεται, ἐν φάτνῃ τῶν ἀλόγων,
οἱ οὐρανοί ἀγάλλονται, χαίρει κι ἡ φύσις ὅλη.

Ἐκ τῆς Περσίας ἔρχονται τρεῖς Μάγοι μὲ τὰ δῶρα,
ἄστρον λαμπρὸν τοὺς ὁδηγεῖ, χωρίς νὰ λείψῃ ὥρα.

Γονατιστοὶ τὸν προσκυνοῦν καὶ δῶρα τοῦ χαρίζουν,
σμύρνα, χρυσὸν καὶ λίβανον, Θεὸν τὸν εὐφημίζουν.

Καὶ ἐπληρώθη τὸ ῥηθέν, Προφήτου Ἡσαΐου,
μετὰ τῶν ἄλλων προφητῶν καὶ τοῦ ῾Ιερεμίου.

Φωνὴ ἠκούσθη ἐν Ραμᾷ, Ραχὴλ τὰ τέκνα κλαίει,
παραμυθήν οὐκ ἤθελεν, ὅτι αὐτὰ οὐκ ἔχει.

Ἰδοὺ ὅπως σᾶς εἴπαμεν ὅλην τὴν ὐμνωδίαν,
τοῦ Ἰησοῦ μας τοῦ Χριστοῦ, Γέννησιν τὴν ἁγίαν.

Χρόνους πολλοὺς νὰ χαίρεσθε, πάντα εὐτυχισμένοι,
σωματικῶς καὶ ψυχικῶς νὰ εἶσθε πλουτισμένοι.

Κάλαντα Χριστουγέννων Κάτω Ιταλίας

Ἀστέρι

 

Μόλις ποὺ φτάνω σ᾿ αὐτὸ τὸ σπίτι
εὐλογῶ τὴν πόρτα καὶ τὸ κατώφλι
εὐλογῶ τὴ μάνα καὶ ὅλα τὰ παιδία
καὶ τὸν κύρη ποὺ εἶναι ὁ ἀρχηγός.

 

Ἀκόμη εὐλογῶ καὶ τὸ τσουκάλι
τὴ χύτρα, τὴν κουτάλα, τὸν τρίφτη,
ποὺ ἐκεῖ γίνεται τὸ τυρί, νά γιατί
ἤρθαμε νὰ σᾶς φέρουμε τὴ χαρά.

 

Ὡραῖα πού ῾ναι τὰ σπίτια φτιαγμένα
ὡραῖες οἱ πόρτες μ᾿ ὅλα τὰ κλειδία
καὶ ἡ κυρὰ πού ῾ναι μία νεράιδα
ἤρθαμε νὰ τῆς φέρουμε τὴ χαρά.

 

Ἤρθαμε νὰ σᾶς φέρουμε τὸ ἀστέρι
ἀπὸ τὸ Κοριλιάνο
καὶ νὰ μᾶς δώσετε γρήγορα μπουναμᾶ
Ἤρθαμε νὰ σᾶς φέρουμε τὸ ἀστέρι.

 

Αstrina

 

Arte pu ettasa ettu sti massaria
ivloo tin porta ce to limbitari
ivloo ti mmana c' ola ta pedia
apoi to ciuri pu ene o generali.

 

Apoi' vo vloo ce to merciali
ti ccazza, ti skutedda, to rotuli
ce tis varti, varti merci na cai
irtame na tis kanome allegria.

 

Oria pune ta spiddia fabricata
Orrie tes porte mola ta klidia
Ka i patruna pu ne mia fata
Irtame na tis kanome allegria.

Irtame na sas ferme tin astrina
coriliana pu ti mate se tolo
e na mas doki presto ma to prima
irtame na sas ferme tin astrina.

Κάλαντα Χριστουγέννων Κοζάνης

Καλημέρα, χρονς πολλούς
Κόλιαντα, μπάμπουμ, κόλιαντα κι εμένα κουλιαντίνα
κι αν δεν έχεις κόλιαντα δος μας ένα σιτζιούκι
κι αν δεν έχεις κι σιτζιούκι δος μας ένα κουρίτσι
Και τι του θελς μπρε μασκαρά του θκο μου του κουρίτσι
Να του φιλώ, να του τσιμπώ, να ζισταν του βράδυ

Κάλαντα Χριστουγέννων Κέρκυρας

[Κάθε στίχος ἐπαναλμβάνεται ἀπὸ τὴν χορωδία]

Σήμερο οἱ μάγοι ἔρχονται στὴ χώρα τοῦ Ἡρῴδη.

Καὶ ὁ Ἡρῴδης ταραχθεὶς ἔγινε θηριώδης.

Κράζει τοὺς μάγους καὶ ρωτᾷ: -Μάγοι ποῦ θὲ νὰ πᾶτε;

Στῆς Βηθλεὲμ τὸ σπήλαιο, τὴν πόλη τὴν Ἁγία.

Π᾿ ἐκεῖ γεννάει τὸ Χριστὸ ἡ Δέσποινα Μαρία.

Κάλαντα Χριστουγέννων Κρήτης

Ἦχος πλ. δ´. Ῥυθμὸς τετράσημος.

Καλὴν ἑσπέραν ἄρχοντες κι ἂν εἶναι ὁρισμός σας,
Χριστοῦ τὴν θεία γέννηση νὰ πῶ στ᾿ ἀρχοντικό σας.

Χριστὸς γεννᾶται σήμερον ἐν Βηθλεὲμ τῇ πόλει,
οἱ οὐρανοὶ ἀγάλλονται, χαίρετ᾿ ἡ φύσις ὅλη.

Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρο μαγούλα
όπου τον έχεις τον υγιό το μόσχο κανακάρη,
λούζεις τον και χτενίζεις τον και στο σχολειό τον πέμπει*:
κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ' ένα χρυσό βεργάλι.

Και η κυρά δασκάλισσα με το μαργαριτάρι
είπαμε δα για την κερά ας πούμε για τη βάγια.
Άψε βαγίτσα το κερί, άψε και το λυχνάρι
και κάτσε και ντουχιούντιζε ίντα θα μας εβγάλεις
για απάκι για λουκάνικο για χοιρινό κομμάτι
κι από τον πύρο του βουτσιού να πιούμε μια γεμάτη.

Κι από τη μαύρη όρνιθα κανένα αυγουλάκι
κι αν το' κάνε η γαλανή ας είναι ζευγαράκι.
Κι από το πιθαράκι σου ένα κουρούπι λάδι
κι αν είναι κι ακροπλιάτερο βαστούμε και τ' ασκάκι.

Φέρε πανιέρι κάστανα, πανιέρι λεπτοκάρυα,
καὶ φέρε καὶ γλυκὸ κρασὶ νὰ πιοῦν τὰ παλληκάρια.

Κι ἂν εἶναι μὲ τὸ θέλημα ἄσπρη μου περιστέρα,
ἀνοίξατε τὴν πόρτα σας νὰ ποῦμε καλημέρα.

Κάλαντα Χριστουγέννων Κύπρου

 

Καλήν εσπέραν άρκοντες τζι' αν εν ο ορισμός σας
Χριστού τη Θεία Γέννηση να πω στ' αρκοντικό σας

Γριστός γεννιέται σήμερον στην Βηθλεέμ την πόλιν
οι Ουρανοί αγάλλονται μαζί κι' η φύσις όλη

Γεννιέται μεσ' το σπήλαιο στην πάγνην των αλόγων
ο Βασιλιάς των Ουρανών τζι' ο πλάστην ημών όλων

Αντζιέλοι εις τους ουρανούς ψάλλουν το εν υψίστοις
τζιαί κάτω φανερώνεται εις τους βοσκούς ο κτίστης

Που την Περσίαν έρκουνται τρεις μάγοι με τα δώρα
τζι' έναν αστέριν λαμπερόν τους οδηγά στη χώραν

 

Κάλαντα Χριστουγέννων Λέσβου

Καλήν εσπέραν άρχοντες
αν είναι ορισμός σας (δις)
Χριστού τη Θεία γέννηση
να πω στ' αρχοντικό σας (δις)

Χριστός γεννάται σήμερον
εν Βηθλεεμ τη πόλει
οι ουρανοί αγάλλονται
χαίρε η φύσης όλη

Εν τω σπηλαίω τίκτεται
εν φάτνη των αλόγων
ο βασιλεύς των ουρανών
και ποιητής των όλων

Εκ της Περσίας έρχονται
τρεις μάγοι με τα δώρα
άστρο λαμπρό τους οδηγει
χωρίς να λείψει ώρα

Έφτασαν στην Ιερουσαλήμ
με πόθο ερωτούσι
πού εγεννήθη ο Χριστός
να πάν να τον ευρώσι

Δια Χριστόν ως ήκουσε
ο βασιλεύς Ηρώδης
αμέσως εταράχτηκε
κι έγινε θηριώδης

Διατί πολλά φοβήθηκε
δια τη βασιλεία
μην του τη πάρει ο Χριστός
και χάσει την αξία

Κάλαντα Χριστουγέννων Λειψοί

Αυτή είναι η ημέρα όπου ήλθε ο Λυτρωτής,
από Μαριάμ μητέρα εκ Παρθένου γεννηθείς.

Άναρχος αρχήν λαμβάνει και σαρκούται ο Θεός,
ο αγέννητος γεννάται εις την φάτνην ταπεινός.

Όσοι έχετε στα ξένα να δεχθείτε με καλό,
ευτυχία να σας δίνει το Θεό παρακαλώ.

Κάλαντα Χριστουγέννων Μακεδονίας

Ἦχος πλ. β´. Ῥυθμὸς τετράσημος.

Χριστούγεννα, Πρωτούγεννα,
τώρα Χριστός γιννιέτι (δίς)

Γιννιέται κὶ βαφτίζιτι
στοὺς οὐρανούς ἀπάνου (δίς)

Ὅλοι οἱ Ἀγγέλοι χαίρουντι
κι ὅλοι δοξολογιοῦντι (δίς)

Καὶ τὰ δαιμόνια σκάζουνε,
καὶ σκάζουν καὶ πλαντάζουν (δίς)

Σὲ τοῦτ’ τὸ σπίτι ποὔρθαμε,
μὶ μάρμαρου στρουμένου (δίς)

Κάλαντα Χριστουγέννων Μακεδονίας 2

'Πόψα Χριστός γεννήθηκε κι ο κόσμος δεν το νιώθει
κι ο κόσμος και τα οικούμενα κι ο βασιλιάς Ηρώδης.

Κι’ εκεί που ακούμπησε ο Χριστός χρυσό δενδράκι βγήκε
χρυσό κλωνί χρυσό δεντρί χρυσό μαργαριτάρι.

Το δέντρο ήταν ο Χριστός τα κλώνια οι αποστόλοι
και τα γαρουφαλάκια του ήταν οι προφητάδες.

Που προφητούσαν κι έλεγαν για του Χριστού τα πάθη
κι εμείς Χριστό τραγ'δήσαμε Χριστός να μας φυλάει.

Όσα άστρα έχει ο ουρανός και φύλλα από τα δέντρα
τόσα καλά να δώσ’ Θεός σ’αυτό το νοικοκύρη.

Από το αρχείο του Γιώργου Ε. Παπαδάκη

Κάλαντα Χριστουγέννων Μελί Ερυθραίας Μικράς Ασίας

Χριστούγεννα -πρωτούγεννα, πρώτη, πρώτη γιορτή του χρόνου.
Εβγάτε νιοι και μάθετε, που ο, που ο Χριστός γεννιέται,
γεννιέται κι ανατρέφεται, με μέ-, με μέλι και με γάλα.
Το μέλι τρων οι άρχοντες, το γά-, το γάλα οι αφεντάδες,
και το μελισσοβότανο, το λού-, το λούζονται οι κυράδες.

Σ΄ αυτό το σπίτι πούρθαμε, τα ρα-, τα ράφια είν” ασημένια,
του χρόνου σα ξανάρθομε, νάναι, νάναι μαλαματένια.
Σ” αυτά τα σπίτια πούρθαμε, πέτρα, πέτρα να μη ραΐσει,
κι ο νοικοκύρης κ” η κερά, χίλια, χιλιά χρονιά να ζήσει.

Πολλά “παμε τ” αφέντη μας, ας που, ας πούμε της κεράς μας,
κερά ψηλή, κερά λιγνή, κερά, κερά καμαροφρύδα,
έχεις και κόρην όμορφη, που δε, που δεν έχει ιστορία,
μηδέ στη πόλη βρίσκεται μηδέ, μηδέ στη Καισαρεία.

¨Εχεις και γιον στα γράμματα, υγιόν, υγιόν εις το ψαλτήρι,
να τον αξιώσει ο Θεός, να βα, να βάλει πετραχήλι.

«Και του χρόνου…»

Κάλαντα Χριστουγέννων Μετσόβου

Κόλιντα τσέλιγκα, γεια χαρά και του πασά
τζι-τζι κάκα, δώσ’ μου τα κουλάκα μη σ’πάρω τα τσουβάλκα.

Χριστούγεννα Πρωτούγεννα, πρώτη γιορτή του χρόνου
για ιδέστε, βγείτε, μάθετε πως ο Χριστός γεννιέται
γεννιέται κι ανατρέφεται με μέλι και με γάλα
το μέλι τρων οι άρχοντες, το γάλα οι αφεντάδες
και το μελισσοβότανο το λούζονται οι κυράδες.

Για κάνετε τον κόπο σας κι ανοίξτε το πουγκί σας
κι αν είστ’ από τους πλούσιους φλουριά μην τα λυπάστε
κι αν είστ’ από τους δεύτερους τάληρα και δραχμούλες
κι αν είστ’ από τους πάμφτωχους, ένα ζευγάρι κότες.

                    Και του χρόνου

Τα κάλαντα κατέγραψε η Δόμνα Σαμίου στο Μέτσοβο, το 1976.

Κάλαντα Χριστουγέννων Ολύμπου Καρπάθου

«Καλήν εσπέραν άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας,
Χριστού τη Θεία γέννηση να μπω στ’ αρχοντικό σας:
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βυθλεέμ τη πόλει
Οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η φύσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων,
Ο Βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων
Πλήθος αγγέλων ψάλλουσιν το Δόξα εν υψίστοις,
Και τούτο άξιον εστίν η των ποιμένων πίστις
Εκ της Περσίας έρχονται τρεις μάγοι με τα δώρα
¶στρον λαμπρόν τους οδηγείς χωρίς να λείψει ώρα,
Φθάσαντες εις Ιερουσαλήμ με πόθον ερωτούσιν
Που εγεννήθη ο Χριστός, να παν’ να τον ευρούσι
Δια Χριστόν ως ήκουσεν ο βασιλεύς Ηρώδης,
Αμέσως εταράχθηκε κι έγινε θηριώδης,
Διότι πολλά φοβήθηκε δια την βασιλείαν
Μην του την πάρει ο Χριστός και χάσει την αξίαν….»

 

Κάλαντα Χριστουγέννων Πανελλήνια

Καλὴν ἑσπέραν ἄρχοντες,
κι ἂν εἶναι ὁρισμός σας
Χριστοῦ τὴν θεία γέννησιν
νὰ πῶ στ᾿ ἀρχοντικό σας.

Χριστὸς γεννᾶται σήμερον
ἐν Βηθλεὲμ τῇ πόλει,
οἱ οὐρανοὶ ἀγάλλονται,
χαίρει ἡ φύσις ὅλη.

Ἐν τῷ σπηλαίῳ τίκτεται,
ἐν φάτνῃ τῶν ἀλόγων,
ὁ βασιλεὺς τῶν οὐρανῶν
καὶ ποιητὴς τῶν ὅλων.

Πλῆθος ἀγγέλων ψάλλουσι
τὸ «Δόξα ἐν ὑψίστοις»
καὶ τοῦτον ἄξιόν ἐστι
ἡ τῶν ποιμένων πίστις.

Ἂν εἶστε ἀπὸ τοὺς πλούσιους,
φλωριὰ μὴν τὰ λυπᾶστε,
ἂν εἶστε ἀπὸ τοὺς δεύτερους, ξ
ηντάρες καὶ ζολότες
κι ἂν εἶστ᾿ ἀπὸ τοὺς πάμφτωχους
ἕνα ζευγάρι κότες.

Καὶ σᾶς καληνυχτίζομε,
πᾶτε νὰ κοιμηθῆτε,
ὀλίγον ὕπνο πάρετε,
πάλι νὰ σηκωθῆτε,

στὴν ἐκκλησιὰν νὰ τρέξετε
μὲ ἄκραν προθυμίαν
καὶ τοῦ Θεοῦ ν᾿ ἀκούσετε
τὴν Θείαν λειτουργίαν.

Κερὰ καμαροτράχηλη
καὶ φεγγαρομαγούλα
καὶ κρουσταλίδα τοῦ γιαλοῦ
καὶ πάν᾿ κι ἀπὸ τὰ δέντρα,

μὰ ποὺ τὸν ἔχεις τὸν ὑγιό,
τὸ μοσχοκανακάρη;
Λούζεις τον καὶ χτενίζεις τον,
καὶ στὸ σχολειὸ τὸν πέμπεις,

κι ὁ δάσκαλος τὸν ἔδειρε
μ᾿ ἕνα χρυσὸ βεργάλι,
καὶ ἡ κυρὰ δασκάλισσα
μὲ τὸ μαργαριτάρι.

Κι ἂν εἶναι μὲ τὸ θέλημα
χρυσή μου περιστέρα,
ἀνοίξετε τὴν πόρτα σας,
νὰ ποῦμε καλησπέρα.

Καὶ εἰς ἔτη πολλὰ!

Κάλαντα Χριστουγέννων Πελοποννήσου

Ἦχος α´. Ῥυθμὸς τετράσημος.

Χριστούγεννα πρωτούγεννα, πρώτη γιορτὴ τοῦ χρόνου,
γιὰ ἐβγᾶτε, δέστε, μάθετε, πὼς ὁ Χριστὸς γεννιέται,
γεννιέται κι’ ἀναθρέφεται στὸ μέλι καὶ στὸ γάλα,
τὸ μέλι τρῶν’ οἱ ἄρχοντες, τὸ γάλα οἱ ἀφεντάδες
καὶ τὸ μελισσοχόρταρο τὸ λούζουντ’ οἱ κυράδες.

Κυρὰ ψιλή, κυρὰ λιγνή, κυρὰ γαϊτανοφρύδα,
κυρὰ μ’ ὅταν στολίζεσαι νὰ πᾷς στὴν ἐκκλησιά σου,
βάζεις τὸν ἥλιο πρόσωπο καὶ τὸ φεγγάρι ἀγκάλι
καὶ τὸν καθάριο αὐγερινὸ τὸν βάζεις δαχτυλίδι.

Ἐμεῖς ἐδῶ δὲν ἤρθαμε νὰ φᾶμε καὶ νὰ πιοῦμε,
μόνο σᾶς ἀγαπούσαμε κι’ ἤρθαμε νὰ σᾶς δοῦμε·
ἐδῶ ποὺ τραγουδήσαμε πέτρα νὰ μὴ ραγίσει
κι ὁ νοικοκύρης τοῦ σπιτιοῦ πολλοὺς χρόνους νὰ ζήσῃ.

Δῶστε μας καὶ τὸν κόκορα, δῶστε μας καὶ τὴν κότα,
δῶστε μας καὶ πέντ’ ἕξ’ αὐγά, νὰ πᾶμε σ’ ἄλλη πόρτα.

Κάλαντα Χριστουγέννων Πόντου

Ἦχος α´. Ῥυθμὸς ἑξάσημος (ἰωνικός τρίμακρος).

Χριστος γεννέθεν χαρα σον κόσμον
Χα καλή ωρα καλή σ’ ημέρα
Χα καλόν παιδίν οψέ γεννέθεν
Οψέ γεννέθεν ουράνοστάθεν
Τον εγέννεσεν η Παναγία
Τον ενέστεσεν Αι-Παρθένος
Εκαβάλκεψεν χρυσόν πουλάρι
Κι εκατήβεν σο σταυροδρόμι
Έρπαξαν ατον οι χιλ’ εβραίοι
Οι χιλ εβραίοι και μύριοι εβραίοι
Ας ακρέντικα κι ασήν καρδίαν
Αιμαν έσταξεν χολή κ’εφάνθεν
Ούμπαν έσταξεν και μύρος έτον
Μύρος έτον και μυρωδίαν
Εμυρίστεν ατο ο κόσμον όλεν
Για μυρίστ’ατο κι εσύ αφέντα
Συ αφέντα καλέ μ’ αφέντα
Έρθαν τη Χριστού τα παλληκάρια
Και θυμίζνε τον νοικοκύρην
Νοικοκύρην και βασιλέαν
Δέβα σο ταρέζ κι έλα σην πόρταν
Δος μας ούβας και λεφτοκάρια
Κι αν ανοίεις μας χαράν σην πόρτας

 

Κάλαντα Χριστουγέννων Πουρί Μαγνησίας

. . .
Βγαίνουν οι Μάγοι τρέχοντας και τον αστέρα βλέπουν
φθάνοντες εις το σπήλαιον βλέπουν την Θεοτόκον
που βάστα στας αγκάλας της τον ακριβόν της τόκον.
Γονατιστοί τον προσκυνούν και δώρα του χαρίζουν
σμύρνα, χρυσόν και λίβανον, Θεόν τον ευφημίζουν.
Την σμύρναν δε ως άνθρωπον, χρυσόν ως βασιλέα,
τον λίβανον-ε ως Θεόν εις όλην την αυλαίαν.
Αφού τον προσεκύνησαν ιδού πάλι μισεύουν
και τον Ηρώδη μελετούν να παν για να τον εύρουν.
Πλην άγγελος εξ ουρανού βγαίνει τους εμποδίζει
άλλην οδόν να πορευτούν όπου Θεός ορίζει.
Και άλλος πάλι άγγελος τον Ιωσήφ προστάζει
να πάρει και την Μαριάμ εις Αίγυπτον να πάει.

Τα κάλαντα κατέγραψε η Δόμνα Σαμίου στο Πουρί Πηλίου από την Μερόπη Γιαννακού, το 1976.

Κάλαντα Χριστουγέννων Σάμου

Ἦχος α´. Ῥυθμὸς τετράσημος.

Σένα σοῦ πρέπει ἀφέντη μου καρέκλα καρυδένια
γιὰ ν᾿ ἀκουμπᾶ ἡ μέση σου ἡ μαργαριταρένια.

Βάλτε μας κρασὶ νὰ πιοῦμε καὶ τοῦ χρόνου νὰ σᾶς ποῦμε. (δίς)

Καὶ πάλι ξαναπρέπει σου στὰ πεύκια νὰ κοιμᾶσαι,
νὰ πίνεις, νὰ δροσίζεσαι καὶ πάλι ἀφέντης νἆσαι.

Βάλτε μας κρασὶ νὰ πιοῦμε καὶ τοῦ χρόνου νὰ σᾶς ποῦμε. (δίς)

Καὶ πάλι ξαναπρέπει σου καράβι ν᾿ ἁρματώσεις,
καὶ τὰ πανιὰ τοῦ καραβιοῦ νὰ τὰ μαλαματώσεις.

Βάλτε μας κρασὶ νὰ πιοῦμε καὶ τοῦ χρόνου νὰ σᾶς ποῦμε. (δίς)

Πολλά ῾παμε τ᾿ ἀφέντη μας, ἂς ποῦμε τσῆ κυρᾶς μας·
κυρὰ ψιλή, κυρὰ λιγνή, κυρὰ μαυροματοῦσα,

πὤχεις τὸν ἥλιο πρόσωπο καὶ τὸ φεγγάρι ἀστήθη
καὶ τοῦ κοράκου τὸ φτερὸ τὤχεις καμπανοφρῦδι.

Βάλτε μας κρασὶ νὰ πιοῦμε καὶ τοῦ χρόνου νὰ σᾶς ποῦμε. (δίς)

Ἂν ἔχεις κόρη ἔμορφη, βάλ᾿την νὰ μᾶς κεράσει,
νὰ τῆς ῾φχηθοῦμε ὅλοι μας, ν᾿ ἀσπρίσει, νὰ γεράσει.

Βάλτε μας κρασὶ νὰ πιοῦμε καὶ τοῦ χρόνου νὰ σᾶς ποῦμε. (δίς)

Κι ἂν ἔχεις γυιὸ στὰ γράμματα, βάλτονε στὸ ψαλτήρι,
νὰ τ᾿ ἀξιώσει ὁ Θεός, νὰ βάλει πετραχήλι.

Βάλτε μας κρασὶ νὰ πιοῦμε καὶ τοῦ χρόνου νὰ σᾶς ποῦμε. (δίς)

Κάλαντα Χριστουγέννων Σαράντα Εκκλησιών Ανατολικής Θράκης

"΄Πόψε Χριστός γεννήθηκε κι ο κόσμος δεν το νιώθει
κι ο κόσμος και τα οικούμενα κι ο βασιλιάς Ηρώδης
Κι εκεί που ακούμπησε ο Χριστός, χρυσό δεντράκι βγήκε
Χρυσό δεντρί, χρυσό κλωνί, χρυσό μαργαριτάρι
Το δέντρο ήταν ο Χριστός, τα κλώνια οι αποστόλοι
Και τα γαρουφαλλάκια του ήταν οι προφητάδες
Που προφητούσαν κι έλεγαν για του Χριστού τα πάθη.
Κι εμείς Χριστόν εψάλλαμε, Χριστός να μας φυλάει
Όσ’ άστρα έχει ο ουρανός και φύλλα τα δεντράκια
Τόσα καλά να δωσ’ η Θιός σ’ αυτό το νοικοκύρη"

Κάλαντα Χριστουγέννων Σερρών

Τι φως και χρώμα κι όμορφα να σκορπίζει τ'αστέρι
Όπου στην κούνια του Χριστού τους Μάγους έχει φέρει
Ποιος άγγελος το διάλεξε για τέτοιο ταχυδρόμο!
Τα άλλα τα αστέρια θα έβλεπαν το φωτεινό του δρόμο,
Κι από τη ζήλεια θα έτρεμαν . . .
Αστέρι σε ποια χώρα,
Του απέραντου σου ουρανού να λαμπυρίζεις τώρα?
Η παντοδύναμη φθορά μην έσβησε το φως σου ?
Η μήπως εις' αθάνατο κι εσύ σαν το Χριστό σου
Δεν κατεβαίν' η λάμψη σου κι εδώ στα χρώματά μας?
Για όλα τα άστρα αλλοίμονο!
Δεν είναι η ματιά μας!

Κάλαντα Χριστουγέννων Σιάτιστας

Πιδιά μ’ ήρθαν τα κόλιαντα κι όλοι να ’τοιμαστείτι
πάρτε και τις τζιομάκες1 σας και στουν αϊ-Λιά να βγείτι
κι απ’ τον αϊ-Λιά στον Πρόδρομο, στα τρία τα πηγάδια
εκεί θα γεν’ το σύν(τ)αγμα, θα γεν’ το συναγώγι,
εκεί θ’ ανάψ’ τις κλαδάρες,  θα πούμε κι από χρόνου.

Παινέματα σε τσέλιγκα

Εδώ ’χουν χίλια πρόβατα και πεντακόσια γίδια
λύκους να φάει τα πρόβατα και τσάκαλος τα γίδια.
Εσένα πρέπ’ Κωστάκη μου τσέλιγκας για να ίσι
μα κάτ’ στους κάμπους μην τα πας, στα πράσινα λιβάδια
ικεί βόσκουν τα πρόβατα κι αστοχούν2 τ’ αρνιά τους.


1 τζιομάκα ή τζιουμάκα: ξύλο με το οποίο τα παιδιά χτυπούν τις πόρτες των σπιτιών.
2 αστοχούν: ξεχνάνε

Τα κάλαντα και τα παινέματα κατέγραψε η Δόμνα Σαμίου στη Σιάτιστα, τη δεκαετία του '70.

Κάλαντα Χριστουγέννων Σκιάθου

Χριστούγεννα, Πρωτούγεννα, πρώτη γιορτή του χρόνου
κι η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν επί πώλου.
Στη Βηθλεέμ εφτάσανε για να απογραφούνε,
Αυγούστου τη διαταγή να μην την παραβούνε
και πανδοχείον ψάχνανε να βρουν να κοιμηθούνε.
Γυρίσαν δω, γυρίσαν κει, δεν βρήκανε κανένα
και πήγανε στο σπήλαιο που ήταν παραπέρα.
Κι απάνω στα μεσάνυχτα ο ουρανός αστράφτει
κι η Παναγιά κοιλοπονά και για τη φάτνη ψάχνει.
Ποιμένες αγρυπνούσανε, φυλάγανε τη στάνη
ο άγγελος τους πρόσταξε να παν να δουν τη φάτνη.
Χαράν ευαγγελίζομεν, χαράν μεγάλην σφόδρα
ότι γεννήθηκε ο Χριστός στης Βηθλεέμ τη χώρα.
Ήλθαν και προσεκύνησαν Χριστόν ως Βασιλέα
κι επάνω στο κεφάλι του είδανε τον αστέρα.
Κι οι Μάγοι εξ Ανατολών ήλθαν να προσκυνήσουν,
σμύρνα, χρυσόν και λίβανο, δια να του χαρίσουν.
Στη Βηθλεέμ εφτάσανε, τον βρήκαν στην οικίαν,
καθόταν με τη μάνα του, την Παναγιά Μαρίαν.
Γονατιστοί τον προσκυνούν και δώρα του χαρίζουν
και Οικουμένης Βασιλιά τον αποθανατίζουν.

Χρόνους πολλούς να χαίρεστε, πάντα ευτυχισμένοι
και όλοι μεσ’ στο κάστρο μας, να ’μαστε αγαπημένοι.
                    Χρόνια πολλά.

Τα κάλαντα κατέγραψε η Δόμνα Σαμίου στη Σκιάθο από τον Γιάννη Παρίση, το 1975.

Τα κάλαντα κατά τον πληροφορητή, που τα έμαθε από τη μητέρα του, είναι παλιά και τα έλεγαν στο Kάστρο, πριν κατεβούν στη νέα Σκιάθο, το 1838.

domnasamiou.gr

Κάλαντα Χριστουγέννων Σμύρνης

Ἦχος πλ. β´. Ῥυθμὸς τετράσημος.

Καλὴν ἐσπέραν ἄρχοντες κι ἂν εἶναι ὁρισμός σας,
Χριστὸς γεννᾶται σήμερον ἐν Βηθλεὲμ τῇ πόλει.

Ἐν τῷ σπηλαίῳ τίκτεται, ἐν φάτνῃ τῶν ἀλόγων.

Κερὰ ψηλή, κερὰ λιγνή, κερὰ καμαροφρύδα.
Κερά μ’ ὅταν στολίζεσαι νὰ πᾶς στὴν ἐκκλησία.

Ἔχεις καὶ κόρην ἔμορφη ποὺ δὲν ἔχει ἱστορία.
Μῆδε στὴν πόλη βρίσκεσαι, μῆδε στὴν Καισαρεία.

Ἔχεις καὶ γιὸν στὰ γράμματα, ὑγιὸν εἰς τὸ ψαλτήρι.
Νὰ τὸν ῾ξιώσει καὶ ὁ Θεός, νὰ βάλει πετραχῆλι.

Κάλαντα Χριστουγέννων Φούρνων Ικαρίας

Καλώς τα τα Χριστούγεννα καλώς και τις σχολάδες
όπου γεννήθηκε ο Χριστός και λούζονται οι κυράδες.

Καλώς τα τα Χριστούγεννα θα ρθεί και ο Αης Βασίλης
όπου απόσπειρε ο ζευγάς ψάλλει το πετραχείλι.

Για πλάστε τα χριστόψωμα Χριστός μας εγεννήθη
για αυτό και μεις τα πλάσαμε για του Χριστού τη νίκη.

Τα άγια Χριστούγεννα της φαμελιάς τραπέζι
όπου το βλόησε ο Χριστός με το δεξί του χέρι.

Ανοίχτε τα κουτάκια σας τα κλειδαμπαρωμένα
και δώστε μας τον κόπο μας κι ας είναι ευλοημένα.

Δώστε κι εμάς τον κόπο μας ποιος είναι ο ορισμός σας
Χριστού η θεία γέννηση να μπει στ’ αρχοντικό σας.

                    Κι από χρόνου.

Από το αρχείο του Γιώργου Ε. Παπαδάκη

Κάλαντα Χριστουγέννων Χίου

Χριστούγεννα πρωτούγεννα, τώρα Χριστός γεννάται,
γεννάται κι ανατρέφεται με μέλιν και με γάλα.

Το μέλιν τρων οι άρχοντες και το κερίν οι άγιοι,
και το μελισσοβότανον το τρων’ οι αρχοντάδες.

Τούτες οι μέρες εύχουνε, τούτες οι εβδομάδες,
όπου ‘χει ξένον κράζει τον κι οπού δικόν καλεί τον,
κι οπού ‘χει άντρα στην ξενιτιά γραφή του στέλνει να ‘ρτει.

Άντε γραφή μου κι εύρε τον και πιάσ’ τον αφ το χέριν,
και πε του πως τον χαιρετά το γκαρδιακό του ταίριν.

Και πε του πως ειμ’ άρρωστη, βαριά αρρωστημένη,
και στο βαρύ ξενιτεμό δεν ήμουν μαθημένη.

Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ την πόλη,
οι ουρανοί αγάλλονται χαίρει η κτίσης όλη.

Εν τω σπηλαίο τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων,
ο βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων.

Ιδού όπου σας είπαμεν με πασάν προθυμίαν,
του Ιησού μας του Χριστού γέννησιν την αγίαν.

Δότε κι εμάς τον κόπον μας, οτ’ είναι ορισμός σας,
και ο Χριστός μας πάντοτε να είναι βοηθός σας.

Αν είστε απ’ τους πλούσιους φλωριά μην τα λυπάστε,
αν είστε από τους δεύτερους ξηντάρες και ζολότες,
κι αν είστε απ’ τους πάμπτωχους ένα ζευγάρι κότες.

Και σας καληνυχτίζομεν, πέστε να κοιμηθείτε,
ολίγον ύπνον πάρετε, πάλι να σηκωθείτε.

Στην εκκλησία να τρέξετε με άκραν προθυμίαν,
και του θεού ν’ ακούσετε την Θείαν λειτουργία.

Χρόνους πολλούς να χαίρεστε, να ειστ’ ευτυχισμένοι,
σωματικά και ψυχικά να είστε πλουτισμένοι.

 

Κάλαντα Χριστουγέννων Ψαρών

«Καλὴν ἑσπέραν κύριε, ἂν εἶναι ὁρισμός σας,
Χριστοῦ τὴν Θείαν γέννησιν νὰ πῶ στ’ἀρχοντικό σας.
Χριστὸς γεννᾶται σήμερον ἐν Βηθλεὲμ τὴ πόλει
κι’ οἱ οὐρανοὶ ἀγάλλονται χαίρετ’ ἡ φύσις ὅλη.
Τρεῖς Μάγοι ὁδηγούμενοι καὶ τὸν ἀστέρα κράζουν
καὶ μὲ χαρὰ προσέρχονται βρίσκουν τὴν Θεοτόκο,
κι’ἐβάστα στᾶς ἀγκαλιᾶς τὴν τὸν Ἅγιό της Τόκο.
Γονατιστοὶ τὴν προσκυνοῦν καὶ δῶρα τῆς χαρίζουν
σμύρνα, χρυσὸν καὶ λίβανον γιὰ νὰ τὴν θυμιατίζουν.
Δὲν ἔχω ἄλλο νὰ σᾶς πῶ, μόνο νὰ ζεῖς καὶ νασαι,
τὸν ἄνδρα σου νὰ χαίρεσαι καὶ καλομοίρα νασαι»


Παλαιότερον ἐψάλλοντο καὶ οἱ κατωτέρω στίχοι:


«Χριστὸς γεννᾶται σήμερον στὴν Βηθλεὲμ τὴν πόλι
οἱ οὐρανοὶ ἀγάλλονται χάρηκε ἡ φύσις ὅλη.
Τρέχουν οἱ Μάγοι καὶ ρωτοῦν καὶ φέρουν καὶ τὰ δῶρα
ἄστρον λαμπρόν τους ὁδηγεῖ χωρὶς νὰ λείψη ὤρα.
Ἐν τῷ σπηλαῖο ἔρχονται βλέπουν τὴν Θεοτόκο,
ἐκράτα στᾶς ἀγκάλας τῆς τὸν Ἁγιό της Τόκο.
Γονατιστοὶ τὸν προσκυνοῦν καὶ δῶρα τοῦ χαρίζουν
σμύρνα, χρυσὸν καὶ λίβανον, Θεὸν τὸν εὐφημίζουν».

Αναπόσπαστο κομμάτι της Ψαριανής λαογραφίας είναι τα κάλαντα των Χριστουγέννων , της Πρωτοχρονιάς των Φώτων και λίγο αργότερα χρονικά τα κάλαντα του Λαζάρου.
Όλα αυτά τα κάλαντα σηματοδοτούσαν την χαρά των ημερών και ταυτόχρονα εξυπηρετούσαν και πρακτικές ανάγκες της Ψαριανής κοινωνίας. Τα χρήματα που μάζευαν τα παιδιά κατά την παραμονή των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς , ήταν ο ετήσιος μπουναμάς τους μιας και το χρήμα τότε δύσκολα βρισκόταν να περισσεύει στους μεγάλους.
Τα Χριστούγεννα έφερναν την χαρά της μεγάλης αυτής γιορτής , μέρες πολλές πιο μπροστά στις ψυχές των παιδιών. Την χαρά αυτή την σηματοδοτούσαν οι προετοιμασίες της γιορτής με το σφάξιμο των χοιρινών από τις πρώτες μέρες του Δεκέμβρη.
Τα παιδιά ετοίμαζαν τους «τουμπάνους» όπως τους έλεγαν δηλαδή τα τύμπανα με τα οποία θα έλεγαν στους συγχωριανούς τους τα κάλαντα. Λύγιζαν κυκλικά ένα ξύλο και έφτιαχναν ένα κύλινδρο από πάνω και από κάτω στον κύλινδρο στερέωναν ένα δέρμα από κατσίκι ή πρόβατο το οποίο είχαν από πριν αφήσει στον ήλιο για να ξεραθεί. Αφού έδεναν το δέρμα στον κύλινδρο έσφιγγαν με ένα είδος μοχλού το δέρμα ώστε να τεντώσει και ο τούμπανος ήταν έτοιμος. Τα παιδιά έβγαιναν στον τούμπανο , δηλαδή στα κάλαντα την παραμονή των Χριστουγέννων το βράδυ.Ποιο νωρίς έβγαιναν τα μικρότερα και αργά όταν είχε ‘’πέσει’’ ο ήλιος τα μεγαλύτερα δηλαδή οι έφηβοι.Γυρνούσαν σε όλα τα σπίτια του χωριού και έλεγαν τα κάλαντα. Η αμοιβή τους ήταν κουραμπιέδες μελομακάρονα (φοινίκια) και που και που λίγα χρήματα.

Πηγή: Σημειώσεις κ. Αγαπούση Μανώλη και «Ψαριανή Λαογραφία» του Δημητρίου Σπανού από την προσωπική βιβλιοθήκη του κ. Μ. Αγαπούση

Τραγούδι Χριστουγέννων (Θράκη)

Δεν ακούς περιστερούδα μου

Δεν ακούς περιστερούδα μου ήρθα στο μαχαλά σου
νερ κι μαχαλά σου ξύπνησι και συ βαρειά κοιμάσι.

Ξύπνα να πας στην εκκλησιά βαρούνε οι καμπάνες
νερ Χριστός γεννιέται σήμερα κι’ είναι γιορτή μεγάλη.

Χριστούγεννα Πρωτούγεννα, πρώτη γιορτή του χρόνου
νερ όλος ο κόσμος χαίρεται και λένε στον αφέντη.

Αφέντη μου στην τάβλα σου χρυσή καντήλα καίει
νερ αν βάλεις λάδι και νερό φέγγει την αφεντιά σου.

Κι αν βάλεις λάδι μοναχό φέγγει τη γειτονιά σου
νερ κυρά μ’ καλή, κυρά μ’ χρυσή, κυρά μαλαματένια.

Τραγούδι Χριστουγέννων (Μαντινάδα-Κρήτη)

Η μέρα η σημερινή

Η μέρα η σημερινή δεν είναι σαν τις άλλες
γιατί γεννήθηκε ο Χριστός και είναι χαρές μεγάλες.

Χριστουγεννιάτικο δεντρί να ’μουνα χιονισμένο
να μ’ έχουνε στο σπίτι σας σε μια γωνιά στεμμένο.

Τραγούδι Χριστουγέννων (Ευχές και παινέματα-Θράκη)

Η μάνα που 'χει τουν ιγιό

Kι τι τραγούδι νά ’βρουμι ν’ αρέσ’ στου παλικάρι.
Η μάνα που ’χει τουν ιγιό τουν πουλυουκανακάρη,
τουν έλουζι, τουν χτένιζι κι στου σκουλειό τουν στέλνει
για να μαθαίνει γράμματα να γένει γραμματέας,
κι ου δάσκαλους τουν έδειρνι μι μια χρυσή βιργίτσα.
Πααίν’ στου σπίτι τ’ κλαίγουντας κι η μάνα του του λέει:
- Πού είνι γιε μ’ τα γράμματα σ’, σ' απού είνι γιε μ’ ου νους σου;
- Tα γράμματα είνι στου χαρτί κι ου νους μου πέρα διάβη,
πέρα στις ρούσις, στις ξανθιές, πέρα στις μαυρουμάτις,
πο ’χουν του μάτι σαν ιλιά, του φρύδι σαν γαϊτάνι
κι έχουν τα ματουτσίνουρα σαν της ιλιάς τα φύλλα
κι έχουν και τα μαλλιά τ’ς μακριά σαράντα πέντι πήχις.

 

Ήρθαμι στουν αφέντη μας τουν πουλυχρουνιμένου,
μας έδουσι ένα φούρνου ψουμιά κι άλλα τόσα φλουριά.
Όσ’ άστρα ’π’ τουν ουρανό κι φύλλα απ’ τα δέντρα,
τόσα καλά να τ’ δώσ’ Θιός ιδώ που τραγουδούμι.

 

Xέρ' να μη τουν πουνάει,
πουδάρ' να μη τουν πουνάει,
κιφάλ' να μη τουν πουνάει,
καρδιά τ’ να μη τουν πουνάει.
Πέτε παλικάρια μ’ αμήν...

 

Aμήν

02b79-kalanta